खाडीमा कम्पनी परिवर्तन: भिसा र स्पोन्सरशिप ट्रान्सफर नियम

दस वर्षअघि खाडी मुलुकमा कम्पनी फेर्नु लगभग असम्भव मानिन्थ्यो। अहिले त्यस्तो छैन। यस क्षेत्रका हरेक देशले आफ्ना नियममा केही न केही परिवर्तन गरेका छन्, र अधिकांश देशमा अहिले नयाँ कम्पनीमा जाने कानुनी बाटो खुला छ। तर बाटो हरेक देशमा फरक छ। अनि कामदारलाई जागिर, पैसा वा रेसिडेन्सी गुमाउन बाध्य पार्ने गल्ती भने प्रायः उही तीनवटा हुन् — सूचना नदिई काम छोड्नु, मौखिक आश्वासनमा भर पर्नु, र आफैँले केही नजाँची सबै काम नयाँ कम्पनीको भरमा छाडिदिनु।

यो लेखले ट्रान्सफर भनेको वास्तवमा के हो, सबै देशमा के कुरा उस्तै छ र कुन देशमा के फरक छ भन्ने बताउँछ। नियम र शुल्क बारम्बार बदलिन्छन्, त्यसैले यसलाई नक्सा मात्र मान्नुहोस् — कदम चाल्नुअघि आफ्नो देशको सरकारी पोर्टलमा हालको विवरण पक्का गर्नुहोस्। खाडीमा बस्ने नेपालीका लागि अरू आधारभूत जानकारी हाम्रो नेपालीमा खाडी गाइड मा पनि छ।

“ट्रान्सफर” भनेको वास्तवमा के हो

मानिसहरू “स्पोन्सरशिप ट्रान्सफर” भन्छन्, तर वास्तवमा दुइटा छुट्टाछुट्टै काम पूरा हुनुपर्छ।

पुरानो कम्पनीसँगको रोजगार सम्बन्ध विधिपूर्वक अन्त्य हुनुपर्छ — राजीनामा, नोटिस अवधि पूरा, र बाँकी रकमको हिसाब।
तपाईंको वर्क परमिट र रेसिडेन्सी सरकारी प्रणालीमा नयाँ कम्पनीको नाममा सर्नुपर्छ, या त रद्द भई नयाँ जारी हुनुपर्छ।

पहिलो काम ठीकसँग भएन भने दोस्रो काम प्रायः बिग्रन्छ। कामै छोडेर नगएको कामदारमाथि अनुपस्थितिको रिपोर्ट पर्न सक्छ, र नोटिस अवधि पूरा गर्नुभन्दा त्यस्तो केस सफा गर्नु धेरै गाह्रो हुन्छ।

खाडीका सबै देशमा एउटै कुराले ट्रान्सफर रोक्छ — खुला रहेको भागेको (absconding/हुरुब) वा अनुपस्थितिको रिपोर्ट। तपाईंविरुद्ध त्यस्तो दर्ता भएको छ भने कतै आवेदन दिनुअघि पहिले त्यो सफा गर्नुहोस्।

लगभग सबै देशमा लागू हुने कुरा

राजीनामा लिखित रूपमा दिनुहोस्, र प्रमाण राख्नुहोस्। इमेल, छाप लागेको प्रति, वा सरकारी अनलाइन प्रणालीबाट पेस गरेको रेकर्ड। सुपरभाइजरलाई मुखले भनेको राजीनामाले कसैलाई जोगाउँदैन।
नोटिस अवधि पूरा गर्नुहोस्। यो तपाईंको करार र श्रम कानुन दुवैमा हुन्छ। बीचमै छोड्दा बाँकी दिनको क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।
अन्तिम दिनसम्म काममा जान नछोड्नुहोस् — वातावरण असहज भए पनि।
सेवा अन्त्यबापतको रकम मिलाएर लिनुहोस्। ट्रान्सफरले तपाईंले पहिल्यै कमाइसकेको रकम मेटाउँदैन; कति पाउनुपर्ने हो भन्ने ग्र्याच्युटीबारे हाम्रो लेख मा हेर्नुहोस्।
राहदानी तपाईंकै हो। तपाईंलाई सर्न नदिन राखिएको हो भने त्यो गैरकानुनी हो र उजुरीको बाटो छ।
आफ्नो स्थिति आफैँ अनलाइन जाँच्नुहोस् — ट्रान्सफर अघि र पछि दुवै पटक। “भइसक्यो” भन्ने नयाँ कम्पनीको भनाइमा मात्र नबस्नुहोस्।

साउदी अरब

श्रम सुधार पहल (Labour Reform Initiative) अन्तर्गत ट्रान्सफर Qiwa प्लेटफर्म (qiwa.sa) मार्फत डिजिटल रूपमा हुन्छ, र रेसिडेन्सीतर्फको काम Absher वा Muqeem बाट पूरा हुन्छ। सामान्य प्रक्रिया यस्तो हुन्छ — नयाँ कम्पनीले Qiwa मा तपाईंलाई डिजिटल जब अफर पठाउँछ, तपाईंले स्वीकार गर्नुहुन्छ, हालको कम्पनीलाई जवाफ दिने समय दिइन्छ, र तपाईंले नोटिस अवधि पूरा गर्नुहुन्छ।

हालको कम्पनीको स्वीकृतिबिनै ट्रान्सफर हुन सक्ने केही तोकिएका अवस्था पनि छन् — जस्तै करार सकिएको अवस्थामा, केही अवधिसम्म तलब नआएको अवस्थामा, वा कम्पनीले इकामा नवीकरण नगरेको अवस्थामा। ठ्याक्कै के-कस्ता सर्त लाग्छन् र ट्रान्सफर शुल्क कति हो भन्ने मानव संसाधन तथा सामाजिक विकास मन्त्रालयले तोक्छ, त्यसैले साथी वा एजेन्टको भनाइमा नबसी qiwa.sa वा hrsd.gov.sa मा आफैँ पक्का गर्नुहोस्।

संयुक्त अरब इमिरेट्स (UAE)

सन् २०२२ को फेब्रुअरीदेखि लागू भएको श्रम कानुनअनुसार, मेनल्यान्डको वर्क परमिट ट्रान्सफरका लागि हालको कम्पनीबाट एनओसी (अनापत्ति पत्र) लिनु सामान्य कानुनी बाध्यता होइन। महत्त्वपूर्ण कुरा त के हो भने — तपाईंले नोटिस अवधि पूरा गर्नुभयो, पुरानो वर्क परमिट सही तरिकाले रद्द भयो, र तपाईंविरुद्ध प्रमाणित भागेको वा गम्भीर उल्लङ्घनको केस छैन। वर्क परमिट प्रतिबन्ध ल्याउने ती केस हुन्, जागिर फेर्ने काम आफैँले होइन।

फ्री जोनका कम्पनीहरूले भने आ-आफ्नो फ्री जोन प्राधिकरणको प्रक्रिया पछ्याउँछन्, जुन मेनल्यान्डको MOHRE प्रक्रियाभन्दा फरक हुन सक्छ। आफ्नो परमिट र करार mohre.gov.ae मा र भिसा icp.gov.ae मा जाँच्नुहोस्।

कतार

सन् २०२० को कानुन नं. १९ ले एनओसीको अनिवार्यता हटायो। श्रम मन्त्रालयको इलेक्ट्रोनिक प्रणालीमार्फत सूचना दिएर तपाईं करार सकिनुअघि नै कम्पनी फेर्न सक्नुहुन्छ। सोही कानुनमा तोकिएको नोटिस अवधि — कम्पनीमा दुई वर्ष वा सोभन्दा कम भएको भए एक महिना, त्यसभन्दा बढी भएको भए दुई महिना। नोटिस अवधि नसकिँदै छोड्नुभयो भने काम नगरेका दिनको क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।

सूचना म्यानेजरलाई मात्र नभई आधिकारिक च्यानलबाटै पेस गर्नुहोस्। हालको प्रक्रिया adlsa.gov.qa मा जाँच्नुहोस्।

कुवेत र बहराइन

कुवेत। ट्रान्सफरको काम जनशक्ति सम्बन्धी सार्वजनिक प्राधिकरण (Public Authority for Manpower) ले हेर्छ। सामान्यतया ट्रान्सफर अनुमति पाउनुअघि हालको कम्पनीमा न्यूनतम सेवा अवधि पूरा गरेको हुनुपर्छ; कम्पनीकै गल्ती भएको अवस्थामा — जस्तै रेसिडेन्सी वा परमिटको कागजात पूरा नगरेको भए — छुट हुन्छ। हालका सर्तहरू manpower.gov.kw मा पक्का गर्नुहोस्, र सिभिल आईडीको विवरण paci.gov.kw मा जाँच्नुहोस्।

बहराइन। ट्रान्सफर श्रम बजार नियमन प्राधिकरण (LMRA) मार्फत हुन्छ। तोकिएको सेवा अवधि पूरा भएपछि, राजीनामा विधिपूर्वक बुझाइएको छ भने कामदारले हालको कम्पनीको सहमतिबिनै नयाँ कम्पनीमा जान सक्छ। खाडीमा योग्य कामदारका लागि फ्लेक्सी परमिटको बाटो भएको एक मात्र देश पनि बहराइन नै हो। विवरण lmra.gov.bh मा छ।

ओमान

एउटा कम्पनी छोडेर अर्कोमा जान खाडीमा सबैभन्दा गाह्रो ठाउँ पहिले ओमान थियो। कम्पनीले एनओसीमा सही नगरे, ओमानमा फेरि काम गर्न पाउनुअघि दुई वर्ष देशबाहिर बस्नुपर्थ्यो। त्यो नियम अब छैन। रोयल ओमान पुलिसको निर्णय नं. १५७/२०२० ले एनओसीको अनिवार्यता हटायो, जुन १ जनवरी २०२१ देखि लागू भयो — र सँगै दुई वर्षे रोक पनि हट्यो।

जुलाई २०२१ मा श्रम मन्त्रालयले आफ्नै कर्मचारीलाई निर्देशन दियो कि तोकिएका केही अवस्थामा ट्रान्सफरका लागि पूर्वसर्तका रूपमा एनओसी नमाग्नू। ती अवस्थामा पर्छन्:

तपाईंको वर्क परमिट वा भिसा सकिएको छ र मन्त्रालयमा दर्ता भएको कुनै चालु रोजगार करार छैन;
तपाईंको रोजगार करार सकिएको छ;
कम्पनीले अनुशासनबाहेकको कारणले करार अन्त्य गरेको हो भनी देखाउन सक्नुहुन्छ;
अदालतले तपाईंलाई नयाँ कम्पनीमा सार्ने आदेश दिएको छ;
अदालतले तपाईंलाई मनपरी ढंगले हटाइएको हो भनी ठहर गरेको छ;
अदालतले कम्पनी टाट पल्टेको वा विघटन भएको पुष्टि गरेको छ।

यो सूचीमा के लेखिएको छैन भन्ने कुरा ध्यान दिएर पढ्नुहोस्। यसले पहिले हारगुहार गरेर लिनुपर्ने एउटा कागज हटाइदियो, तर चालु करार बीचमै छोडेर हिँड्न पाइन्छ भन्ने अर्थ लाग्दैन — चालु करार अझै विधिसम्मत तरिकाले नै अन्त्य गर्नुपर्छ।

त्यो भाग रोयल डिक्री ५३/२०२३ अन्तर्गत जारी श्रम कानुनले नियमन गर्छ, जुन ३१ जुलाई २०२३ देखि लागू छ। दफा ३८ ले अनिश्चित अवधिको करारमा दुवै पक्षलाई वैध कारण देखाई अर्को पक्षलाई लिखित सूचना दिएर करार अन्त्य गर्ने अधिकार दिन्छ — मासिक तलब पाउनेलाई ३० दिन र अन्य कामदारलाई १५ दिन। सूचना लिखित रूपमा दिनुहोस् र आफ्नो प्रति राख्नुहोस्। सुपरभाइजरसँगको कुराकानी सूचना होइन, र दिएको प्रमाण देखाउने जिम्मेवारी कम्पनीको होइन, तपाईंकै हो।

दफा ४१ ले कामदारले नोटिस नदिईकनै छोड्न पाउने अवस्था तोकेको छ — जस्तै भर्ना गर्दा कामका सर्तबारे कम्पनीले ढाँटेको भए, लगातार दुई महिनाभन्दा बढी तलब नआएको भए, तपाईंमाथि कुटपिट भएको भए, वा कम्पनीलाई थाहा हुँदाहुँदै नसच्याइएको गम्भीर सुरक्षा जोखिम भएको भए। यी वास्तविक अधिकार हुन्, तर कम्पनीले सबैभन्दा बढी विवाद गर्ने पनि यिनैमा हो। भर पर्नुअघि प्रमाण जुटाउनुहोस् — पे-स्लिप, बैंक विवरण, म्यासेज। जागिर अचानक गुम्दा पहिले के गर्ने भन्नेबारे खाडीमा जागिर गुम्दाको ग्रेस पिरियड बारेको लेख पनि हेर्नुहोस्।

रोजगारीतर्फको काम श्रम मन्त्रालय (mol.gov.om) ले र रेसिडेन्सी कार्डतर्फको काम रोयल ओमान पुलिस (rop.gov.om) ले हेर्छ। श्रम अनुमतिका शुल्क पछिल्ला वर्षमा एकपटकभन्दा बढी संशोधन भइसकेका छन्, त्यसैले सर्न सहमत हुनुअघि अहिलेको लागत कति हो र कसले तिर्ने हो भनी मन्त्रालयमै सोध्नुहोस्।

नयाँ कम्पनीसँग सही गर्नुअघि

अफर लिखित रूपमा मात्र लिनुहोस् — तलब, पदनाम, र ट्रान्सफर खर्च कसले तिर्ने हो स्पष्ट लेखिएको।
नयाँ परमिटमा लेखिने पदनाम तपाईंले वास्तवमा गर्ने काम मिल्दो छ कि छैन जाँच्नुहोस्। नमिले पछि नवीकरणका बेला समस्या आउँछ।
कम्पनीले नै मिलाउनुपर्ने ट्रान्सफरका लागि एजेन्टलाई पैसा कहिल्यै नतिर्नुहोस्। कसैले तपाईंलाई “छुटाइदिन” नगद माग्छ भने त्यो अफर वैध नहुन सक्छ।
हरेक कागज सुरक्षित राख्नुहोस्: करार, राजीनामा, नोटिस बुझेको प्रमाण, अन्तिम हिसाब, नयाँ परमिट।

शान्तसँग, कागज मिलाएर गरिएको ट्रान्सफर प्रायः सहज हुन्छ। हतारमा, कसैको वाचाको भरमा गरिएको ट्रान्सफरमै कामदारले पैसा गुमाउँछन्। दुई हप्ता बढी लागे पनि लिनुहोस्, नोटिस अवधि पूरा गर्नुहोस्, र हरेक चरणमा आफ्नो स्थिति आफैँ अनलाइन जाँच्नुहोस्।

From Gulf Desi Hub

Hiring workers from India, Pakistan, Bangladesh, Nepal or Sri Lanka?

Post your vacancy here for free. We check the company before a listing goes live, and no worker is ever asked to pay to apply.

Post a Job — Free

खाडीमा कम्पनी परिवर्तन: कुन देशमा भिसा र स्पोन्सरशिप ट्रान्सफर कसरी हुन्छ